Szukasz pomysłu na warsztaty arteterapeutyczne dla dorosłych, które łączą twórczą ekspresję, psychoedukację i refleksję nad własnym doświadczeniem? „Autoportret nieoczywisty” to dwugodzinny scenariusz, w którym wykorzystamy autoportret, malowanie herbatą i dialog z obrazem, aby przyjrzeć się temu, jak się mamy, czego potrzebujemy i co dzieje się w nas podczas tworzenia.
Pytanie „Jak się masz?” słyszymy często. Niekiedy odpowiadamy na nie niemal automatycznie: „Dobrze”, „W porządku”, „Jakoś leci”. A gdyby tak dać sobie trochę więcej czasu na odpowiedź? Sprawdzić, co te słowa znaczą właśnie dzisiaj?
Nie zawsze potrafimy od razu określić, jak się czujemy. Czasem dopiero chwila zatrzymania pozwala nam zauważyć zmęczenie, napięcie, radość czy potrzebę odpoczynku. Innym razem to właśnie podczas tworzenia pojawiają się emocje i refleksje, których wcześniej nie byliśmy świadomi. Nasze doświadczenie może zmieniać się nawet w trakcie jednego spotkania.
Podczas warsztatów „Autoportret nieoczywisty” zaprosimy uczestników do stworzenia własnego autoportretu. Punktem wyjścia będzie spotkanie ze swoim odbiciem w lustrze lub przyjrzenie się własnej fotografii. Spróbujemy zobaczyć swoją twarz z ciekawością, zwracając uwagę zarówno na jej wygląd, jak i na emocje, myśli oraz odczucia, które pojawiają się podczas obserwacji.
Następnie przeniesiemy ten obraz na papier, wykorzystując rysunek i malowanie herbatą. Powstały autoportret stanie się punktem wyjścia do symbolicznego dialogu i dalszej refleksji.
Towarzyszyć nam będzie herbata – zarówno w filiżance, jak i na papierze. Jej smak, zapach i ciepło mogą przywoływać skojarzenia z odpoczynkiem, gościnnością lub rozmową. Picie herbaty będzie propozycją zadbania o komfort i wspólnego rozpoczęcia spotkania. Później wykorzystamy ją również jako materiał plastyczny.
Autoportret jako spotkanie ze sobą
Jak często przyglądamy się własnej twarzy? Wielu z nas codziennie spogląda w lustro, ale zazwyczaj robimy to przy okazji wykonywania innych czynności. Tym razem zaprosimy uczestników, aby poświęcili swojemu odbiciu nieco więcej uwagi.
Obserwacja własnej twarzy może stać się interesującym doświadczeniem. Możemy zauważyć szczegóły, które na co dzień umykają naszej uwadze, przyjrzeć się swojej mimice, a także sprawdzić, jakie myśli i emocje towarzyszą nam podczas patrzenia na siebie.
Dla niektórych osób będzie to przyjemna chwila zatrzymania. U innych mogą pojawić się zakłopotanie, krytyczne myśli dotyczące wyglądu, smutek lub wzruszenie. Samo doświadczenie przyglądania się sobie może również zmieniać się w trakcie warsztatu.
Właśnie dlatego autoportret będzie czymś więcej niż ćwiczeniem plastycznym. Stanie się okazją do refleksji nad relacją ze sobą, własnym samopoczuciem i potrzebami.
Dzięki malowaniu herbatą będziemy mogli dodatkowo eksperymentować z formą, odcieniami i plamami, nadając portretowi indywidualny charakter.
Scenariusz warsztatów arteterapeutycznych krok po kroku
Orientacyjny przebieg spotkania
1. Spotkanie przy herbacie – jak mi dzisiaj jest? – 15 min
2. Spotkanie z własnym odbiciem – 10 min
3. Mój nieoczywisty autoportret – 30 min
4. Malowanie herbatą – 25 min
5. Przerwa – 10 min
6. Dialog z autoportretem – 20 min
7. Powrót do siebie i zakończenie – 10 min
1. Spotkanie przy herbacie – jak mi dzisiaj jest?
Rozpocznij spotkanie od wspólnej herbaty. Przedstaw uczestnikom przebieg warsztatu, a następnie zaproponuj jedną z dwóch form rozpoczęcia spotkania:
Wariant 1. Indywidualna refleksja
Zaproś uczestników do zapisania odpowiedzi na pytanie: „Jak mi dzisiaj jest?”. Może to być kilka słów, zdanie lub krótka notatka. Zachęć do zatrzymania się przy swoim samopoczuciu i zauważenia myśli, emocji lub potrzeb, z którymi rozpoczynają spotkanie.
Wariant 2. Rozmowa w grupie
Zaproś uczestników do wspólnej rozmowy przy herbacie. Punktem wyjścia może być pytanie „Jak mi dzisiaj jest?”, ale także refleksje dotyczące tego, z czym przychodzą na warsztat i czego są ciekawi. Następnie zaproponuj zapisanie kilku słów podsumowujących ich aktualne samopoczucie.
Niezależnie od wybranego wariantu zachowajcie początkowe notatki. Wrócicie do nich pod koniec warsztatu, aby przyjrzeć się temu, co wydarzyło się podczas spotkania i czy coś zmieniło się w sposobie doświadczania siebie.
2. Spotkanie z własnym odbiciem
3. Mój nieoczywisty autoportret
4. Malowanie herbatą – nadajemy portretowi charakter
5. Przerwa
Odłóżcie prace do wyschnięcia. Zaproponuj uczestnikom chwilę odpoczynku, ruch lub kolejną filiżankę herbaty. 🙂
Aby przyspieszyć proces wysychania, można posłużyć się suszarką do włosów.
6. Dialog z autoportretem
Kiedy obrazy wyschną, zaproś uczestników do ponownego przyjrzenia się swoim pracom.
Tym razem autoportret może stać się wyobrażonym rozmówcą.
Poproś uczestników, aby zapisali krótki dialog z przedstawioną na obrazie postacią. Mogą wykorzystać pytania: „Jak się masz?”, „Czego teraz potrzebujesz?”, „Co chciałabyś lub chciałbyś mi powiedzieć?” oraz „Co ja chciałabym lub chciałbym powiedzieć Tobie?”.
Można też po prostu zapisać refleksję rozpoczynającą się od słów: „Kiedy patrzę na ten autoportret, zauważam…”.
7. Powrót do siebie i zakończenie
Na zakończenie zaproś uczestników do przeczytania notatki z początku warsztatu i ponownego sprawdzenia, jak się mają.
Co pozostało podobne? Co się zmieniło? Czy podczas tworzenia pojawiły się dodatkowe emocje, potrzeby lub refleksje?
Chętne osoby mogą opowiedzieć o swoim doświadczeniu i podzielić się fragmentem pracy.
Spotkanie możesz zakończyć np. pytaniem o sposób zadbania o siebie po warsztacie.
