Przykład warsztatów psychologii pozytywnej w jeździectwie
Wakacje to czas, kiedy wiele dzieci i nastolatków bierze udział w obozach sportowych, półkoloniach czy warsztatach rozwojowych. To doskonała okazja, by nie tylko rozwijać umiejętności techniczne, ale także wzmacniać pewność siebie, uczyć się regulowania emocji i poznawać swoje mocne strony w bezpiecznej atmosferze.
Jeśli jesteś trenerem mentalnym, psychologiem, pedagogiem lub osobą, która wspiera młodych zawodników, lato to także dobry moment, by pomyśleć o współpracy z klubami sportowymi, szkółkami jeździeckimi czy organizacjami, które prowadzą wakacyjne wydarzenia.
Wiele placówek chętnie zaprasza specjalistów do poprowadzenia jednorazowych warsztatów lub cykli zajęć z psychologii pozytywnej i treningu mentalnego. Wystarczy napisać kilka maili, przedstawić swój pomysł i propozycję współpracy – często takie spotkania są pierwszym krokiem do dłuższej współpracy i budowania zaufania w środowisku sportowym.
1. Kolaż jako ćwiczenie kreatywne w treningu mentalnym
Warsztaty, które prowadziłam w lipcu dla mojej pierwszej grupy obozowej, postanowiłam rozpocząć od kolażu – prostego, twórczego zadania, które od razu stało się motywem przewodnim naszego spotkania.
Uczestniczki mogły wybrać kolor kartki i magazyn jeździecki – przygotowane czasopisma, które zbierałam jeszcze jako dziecko, wzbudziły wiele entuzjazmu i spontanicznych rozmów.
Przez kilkanaście minut dziewczynki wycinały obrazki, rozmawiały o koniach i dzieliły się swoimi doświadczeniami ze startów. Na tym etapie nie było analizy ani pytań coachingowych – celem było stworzenie swobodnej, bezpiecznej atmosfery i umożliwienie poznania grupy.
Na początku pracy z nową grupą warto dać przestrzeń na luźne rozmowy i obserwację dynamiki. W podejściu traumoświadomościowym i psychologii pozytywnej bezpieczeństwo buduje się nie tylko przez pozytywne tematy, ale także przez obecność i uważne towarzyszenie, bez presji na natychmiastowe otwieranie się.
2. Metafora stref emocji i teoria poliwagalna
W kolejnej części warsztatów wykorzystałam metaforę trzech stref emocji, aby w prosty, obrazowy sposób wprowadzić elementy psychoedukacji o tym, jak działa nasz układ nerwowy.
Na podłodze ułożyłam trzy kartki – zieloną, czerwoną i niebieską – i poprosiłam uczestniczki, aby same spróbowały opisać, jakie emocje mogą symbolizować. Bardzo trafnie powiedziały, że zielona to radość, czerwona – złość, a niebieska – smutek.
Rozwinęłam tę metaforę, odwołując się do teorii poliwagalnej, aby pokazać, że każdy z tych stanów ma swoje miejsce w naszym funkcjonowaniu. Zielona strefa to obszar poczucia bezpieczeństwa i zaangażowania społecznego, w którym możemy się bawić, uczyć i korzystać z naszych zasobów. Czerwona strefa nawiązuje do mobilizacji – reakcji walki lub ucieczki, które w sporcie mogą przejawiać się jako złość, frustracja lub nadmierne pobudzenie. Niebieska kartka symbolizuje smutek, ale też stan zamrożenia, w którym ciało i emocje mogą się wycofać, a energia opada.
Dzięki tej prostej wizualizacji dziewczynki mogły zacząć rozpoznawać, w jakim stanie bywają w trakcie jazdy konnej i co pomaga im wracać do większego poczucia bezpieczeństwa.
Kiedy wprowadzasz metafory i elementy teorii poliwagalnej w treningu mentalnym, pamiętaj, że najważniejsze jest dostosowanie języka i głębokości informacji do wieku oraz możliwości grupy.
Dzieci i nastolatki nie muszą znać wszystkich nazw neurobiologicznych – wystarczy proste wyjaśnienie: „To jest strefa, w której czujesz, że możesz działać i się bawić”, „A to miejsce, w którym ciało szykuje się do walki lub ucieczki”.
Warto też podkreślać, że każdy stan coś komunikuje i jest potrzebny, a celem nie jest wykluczanie żadnej emocji, tylko nauczenie się, jak wracać do większego poczucia bezpieczeństwa, kiedy to możliwe.
3. Rozmowa o mocnych stronach jako budowanie zasobów
W kolejnym etapie warsztatów dziewczynki zostały zaproszone do ćwiczenia, w którym mogły przyjrzeć się swoim mocnym stronom i jakościom, które wnoszą do grupy i swojej sportowej codzienności.
Każda uczestniczka wpisywała lub wklejała słowa opisujące jej cechy bezpośrednio na wcześniej przygotowanych kolażach – pełnych zdjęć koni, inspirujących obrazków i symboli, które same wybrały. Dzięki temu powstały spersonalizowane prace, które mogły zabrać ze sobą do domu. Wiele dziewczynek mówiło, że planują oprawić swoje kolaże w ramki i powiesić w pokoju.
Niektóre uczestniczki od razu potrafiły nazwać swoje mocne strony, inne potrzebowały więcej czasu i wsparcia. Zachęcałam, żeby jeśli trudno powiedzieć: „jestem odważna”, można było po prostu zapisać hasło – „odwaga”.
Tam, gdzie pojawiało się zawahanie, prosiłam koleżanki o podzielenie się tym, co w danej osobie cenią. W grupie zaczęła się naturalna wymiana pozytywnych obserwacji i komplementów.
W pracy z młodymi sportowcami ważne jest, by pokazywać, że mówienie o swoich mocnych stronach to nie przechwalanie się, tylko zdrowa samoświadomość. Jeśli grupa ma trudność z nazywaniem zasobów, możesz zacząć od prostych pytań:
– Co ostatnio zrobiłaś dobrze?
– Co lubisz w sobie jako zawodniczce?
– Za co cenią Cię inni?
To buduje fundament pewności siebie i przygotowuje dzieci do przyjmowania pochwał i informacji zwrotnych.
4. Kwestionariusze i indywidualna refleksja jako element integrujący doświadczenia sportowe
W ostatniej części warsztatów uczestniczki wypełniały krótkie arkusze refleksji. Odpowiadały na pytania, które dotyczyły tego:
za co lubią swoją dyscyplinę,
co sprawia, że chcą przychodzić na treningi,
jakie myśli i emocje pojawiają się, kiedy wszystko idzie dobrze,
gdzie widzą siebie w przyszłości – za kilka miesięcy, za rok, za pięć lat.
Kwestionariusze w pracy rozwojowej mogą mieć różną formę – możesz korzystać z gotowych materiałów lub przygotować własne zestawy pytań, dopasowane do wieku i kontekstu grupy. Najważniejsze jest, by ich celem było wspieranie autorefleksji, integracji doświadczeń i wzmacnianie poczucia wpływu na własny rozwój.
Kilka słów o bezpieczeństwie psychologicznym
Choć trening mentalny dzieci i młodzieży często kojarzy się z pozytywnym nastawieniem i wzmacnianiem motywacji, warto pamiętać, że poczucie bezpieczeństwa nie oznacza unikania trudnych emocji.
Bezpieczne środowisko buduje się przez regulowaną obecność prowadzącego, umiejętność zauważania sygnałów przeciążenia i szacunek do granic uczestników. Czasem nawet proste ćwiczenie może uruchomić intensywne odczucia – dlatego tak ważne jest, aby trener czy psycholog był przygotowany również na trudniejsze momenty.
